Türk Edebiyatı Tarihi      

      Halk Edebiyatı       

         Divan Edebiyatı         

       Modern Türk Edebiyatı      

      Yazar ve Şairler      

       Edebi Sanatlar       

         Edebi Akımlar         

       Anlatım Türleri      

      100 Temel Eser      

      Kitap Tanıtımları       

        Düzyazı Türleri         

        Edebiyat Sözlüğü      

      Dünya Edebiyatı      

        Edebiyat Makaleleri      




      Şiir Nedir?      

     Şiir Türleri       

        Ölçü         

       Uyak ve Redif    

     Halk Şiiri      

       Divan Şiiri       

         Modern Şiir         

       Görüntülü Şiirler      

      Türkülü Hikayeler     




      Türkçenin Tarihi      

     Dil Makaleleri       

        Ses Bilgisi         

     Kelime    

       Cümle      

       Paragraf       

        Metin         

      Yazım ve Noktalama      

      Atasözleri     

        Deyimler         

      Sözlükler      




     Planlar      

     Yazılı Soruları       

       Türkçe Dersi         

       Dil ve Anlatım Dersi    

    Türk Edebiyatı Dersi      

       Kompozisyon       

        ÖSS         

      SBS      

      KPSS     

      Kültür-Edebiyat Kulübü    

      Belirli Gün ve Haftalar      



ANONİM HALK ŞİİRİ
Mani

                Konularına Göre Mani Örnekleri İçin Tıklayınız.


Mani, ortak (anonim) halk edebiyatında, çoğunlukla hece ölçüsünün yedili kalıbıyla söylenen ve yine genellikle dört dizeden oluşan koşuk (şiir) biçimidir.


Uyak Düzeni: Çoğunlukla üçüncü dize serbest, birinci, ikinci ve üçüncü dizeler birbiriyle uyaklıdır. Bu uyak düzenini şöyle şematize edebiliriz:

________ a - Kar yağıyor inceden - a
________ a - Gül açılır goncadan - a
________ b - Ben yari kıskanırım - b
________ a - Yerdeki karıncadan - a

Manilerde birinci ve ikinci dizeler "dolgu" dizeleri olup verilmek istenen asıl ileti (mesaj), amaçlanan duygu ve düşünce son iki dizede söylenir.

Örnek:

Şu dağlar olmasaydı
Çiçeği solmasaydı
Ölüm Allah'ın emri
Ayrılık olmasaydı

Görüldüğü gibi, bu maniyi söylemedeki asıl amaç, ayrılık acısının ölüm acısından bile daha ağır olduğu düşüncesi ve bu düşüncenin insan ruhunda yarattığı, bir bakıma edilgen (pasif) karşı koyuş duygusunun dışavurumudur. İşte bu asıl amaç, son iki dizede toplanmıştır. İlk iki dize ise iç ahenk yaratmada kullanılmış "hazırlık" dizeleri, öteki adıyla "dolgu" dizeleridir. Asıl amacın son iki dizede yoğunlaştırılması, ayrıca söyleyişin vurucu gücünü arttırır ve etkisini güçlendirir.

Konu: Maniler çoğunlukla sevi (aşk), doğa, ayrılık, özlem gibi konuları içerirler.

Türleri:

A. Konularına ve kullanım alanlarına göre

1. Niyet, fal (yorum) manileri
2. Sevi (aşk) manileri
3. İş manileri
4. Bekçi ve davulcu manileri
5. Mektup manileri
6. Atışma manileri
7. Oyun manileri

B. Uyak ve dizelerine göre

1. Düz mani
2. Yedekli mani
3. Ayaklı (kesik) mani

Düz mani; maninin genel tanımında verdiğimiz dört dizeden ve "a/a/b/a" uyak düzeninden oluşan manilerdir.

Yedekli manide maninin sonuna, anlamı pekiştiren iki dize daha eklenir.

Örnek:

İlkbahara yaz derler
Güzel söze naz derler
Kime derdim söylesem
Bu dert sana az derler
Kendin ettin kendine
Yana yana gez derler

Görüldüğü gibi, son iki dizenin eklenmesiyle, uyak düzeni de
________ a
________ a
________ b
________ a
________ c
________ a
olarak değişmiştir.

Ayaklı (kesik) manide ise, maninin bütününde kullanılacak olan belirleyici "ayak" sözcüğü, birinci dizede söylenir ve asıl maniye ondan sonra geçilir. Bu manilerde uyaklar genellikle cinaslı (yazılışı aynı, anlamı ayrı sözleri birarada kullanma sanatı) olduğundan, bu türe "cinaslı mani" de denir.

Örnek:

Yaradan
Tabip anlar yaradan
Cümlenin ver muradın
Benim de ver yaradan.

Sonuç olarak; görüldüğü gibi maniler, bağımsız bir bütünlük içinde olup kısa ve yoğun
bir anlatıma, zengin bir içerik yüklerler. Yani bir başka deyişle, "yükte hafif pahada
ağır"dırlar.


Sinava Hazirlik