Göktürk Türkçesinin İmla Özellikleri

Türklerin tarihte kullanmış olduğu alfabeler arasında Köktürk, Uygur, Arap, Latin ve Kiril alfabeleri başlıca önem arz edenlerdir. Bunlardan biri de Köktürk anıtları diye bilinen Köl Tigin, Bilge Kağan ve Tonyukuk abidelerinin yazılmış olduğu Köktürk alfabesidir. Köktürk alfabesi 38 harften oluşmaktadır. Bunlardan 4’ü ünlü, 31’i ünsüz, 3’ü çift ünsüz sesler için kullanılır.  

Ünlüler için kullanılan harfler ikişer ünlüyü gösterir. Yani a/e, ı/i, o/u, ö/ü için bir işaret kullanılmıştır.  

Ünsüzler için kullanılan 31 harften 20’si kalın ve ince sesler için ayrı ayrıdır. Bu 31 harfin 7’si kalınlık-incelik bakımından nötr harflerdir. Ünsüzler için kullanılan 31 harften 4’ü çoğunlukla ünlü-ünsüz veya ün-süz-ünlü değerindedir (ok, uk, ko, ku/ ök, ük, kö, kü/ ık, kı / iç, çi). Çift ünsüz için kullanılan harfler ise şunlardır: lt, nç, nt.  

Alfabede ünlüler azdır ama bu ünsüzlerin fazlalığı ile giderilmeye çalışılmıştır. a, e, ı, i sesleri birbirine karıştırılmadan okunabilir. Fakat yuvarlak ünlülerde açıklık yoktur. BUNLARDAN o ile u, ö ile ü okuyuşta karıştırılabilir. Bu yüzden araştırmacılar Köl Tigin/Kül Tigin benzeri farklı okuyuşlarda bulunabilmişlerdir. 

Köktürk harfleri çoğunlukla dikey ve çapraz çizgilerden oluşmuşlardır. Kavisli çizgiler düz çizgilere göre daha az kullanılmışlardır. Yatay çizgi ise çok azdır. Harflerin bu karakterlerini, sert cisimler üzerine kazıya­rak yazma tekniğinin tabiî bir sonucu olarak değerlendirenler olmuştur.  

Köktürk yazısında bütün ünlüler gösterilmez. Ünlülerin gösterilmediği durumlar şunlardır:  

a, e ünlüleri, kelime sonu hariç, genellikle gösterilmez. Bu durum, kalın ünsüzlerin ab-ba, ad-da, ag-ga, ak-ka, al-la, an-na, ar-ra, assa, at-ta, ay-ya seslerini; ince ünsüzlerin eb-be, ed-de, eg-ge, ek-ke, el-le, en-ne, er-re, esse, et-te, ey-ye seslerini birlikte verebilme özelliğinden kaynaklanmaktadır.  

İlk hecelerden sonraki hecelerde bulunan ı, i genellikle yazılmaz. İlk hecedeki ı, i ünlülerinin yazılmadığı da olur.   Köktürk yazısında noktalama işareti olarak sadece üst üste konan iki nokta kullanılmıştır. Bu iki nokta kelimeleri veya kelime gruplarını ayırır.