Şive

Bir dilin izlenebilen tarihi dönemlerinde ayrılmış koludur. Ayrılıklar, lehçede olduğu kadar değildir. İstanbul’da gelirim derken, Türkistan şivesinde kelür men denir. Ayrılık yazı diline girmiştir. Sınıflamalar da yazı dillerine göre olur.

Aşağıdaki tabloda Türk dillerinde cümle yapısını görebilirsiniz:

DillerCümle yapısı
Türkiye TürkçesiÇocuklar okulda dilimizi latin alfabesi ile yazıyor.
GagavuzcaUşaklar şkolada / okulda dilimizi latin alfavitindä yazêr.
AzericeUşaqlar mektebde dilimizi latin elifbası ile yazır.
TürkmenceÇagalar mekdepde dilimizi latyn elipbiyi bile(n) yazyar.
ÖzbekçeBolalar maktabda tilimizni latin alifbosi bilan / ila yozadi.
UygurcaBalilar mektepte tilimizni latin elipbesi bilen yazidu.
KazakçaBalalar mektepte tilimizdi latin alfavitimen jazadı.
KırgızcaBaldar mektepte tilibizdi latın alfaviti menen jazat.
TatarcaBalalar mäktäpdä telebezne latin älifbası bilän / ilä yaza.

Aşağıdaki tabloda ise Türk dillerindeki aynılıkları ve farklılıkları görebilirsiniz.

DillerCümle yapısı
Türkiye TürkçesiYeni Yılınız Kutlu Olsun.
GagavuzcaYeni yılınızı kutlerim.
KaraimceSizni yanhı yıl bıla kutleymın.
Azerice (Azerbaycan)Yeni iliniz mübarek olsun.
Azerice (İran)Teze iliniz mübarek.
Irak Türkçesi (Irak)Y’engi iliwiz mübarak olsun.
TürkmenceTaze yylynyz gutly bolsun.
ÖzbekçeYangi yilingiz kutli bo’lsin.
UygurcaYengi yılıngızğa mübarek bolsun.
KazakçaJanga jılıngız kuttı bolsın
KaraçaycaCangngı cılığıznı alğışlayma.
BalkarcaCangngı cılığıznı alğışlayma.
NogaycaYana yılınız men.
KarakalpakçaCanga cılıngız kuttı bolsın.
KırgızcaCangı cılıngız kuttu bolsun.
TatarcaSezne yanga yıl belen tebrik item.
Kırım TatarcasıYanı ılınız kaırlı (mubarek) olsun.
Moldova-Romanya TatarcasıCeni cılınız kutlu bolsun.
BaşkırtçaHezze yangı yıl menen kotlayım.
KumukçaYangı yılıgız kutlu bolsun.
HakasçaNaa çılnang alğıstapçam (-alkış) şirerni.
TuvacaCaa çıl-bile bayır çedirip or men.
HakasçaNaa çılnang alğıstapçam şirerni.
AltaycaSlerdi cangı cılla utkup turum.
ŞorcaNaa çıl çakşı polzun.
YakutçaEhigini şanga cılınan eğerdeliibin.
ÇuvaşçaSene sul yaçepe salamlatap.